ANA SAYFATARİHÇEÖĞRETİM ÜYELERİÖĞRENCİLER İÇİNİLETİŞİMRANDEVÜHASTALAR İÇİN
 

            İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PİSİKİYATRİSİ KLİNİĞİNİN KURULUŞU (1956)

             Ord. Prof. Dr. İhsan Şükrü AKSEL’İN 1953 tarihli PSİKİYATRİ ders kitabında, Çocuk  Psikiyatrisi ile ilgili küçük bir bölüm dikkati çekmekteydi. Hatta daha önceki yıllarda Aksel Nöro-Psikiyatri Cemiyeti Başkanı ve Ord. Prof. Dr. Fahrettin Kerim GÖKAY Akıl Hıfzısıhhası Cemiyeti Başkanı olarak, Ana-Baba Okulu (Ecole Parent) adı altında bir dizi seminer ve  kurslar organize etmişlerdi. Bu faaliyetin içinde çocukların psikososyal sorunları, aile dinamiği ve ana-baba tutumları konusunda çalışmalar yapılmış ve kısa bazı yayınlar gerçekleştirilmiştir. Çocuk Ruh Sağlığı konusunda bazı girişimler, sistematik olmamakla beraber ele alınmıştır.

            İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği’nin 1955’te Bakırköy’den Çapa”ya gelişinden sonra, zaman zaman Çocuklarla ilgili Ruhsal ve Zihinsel sorunlar için Psikiyatri polikliniğine başvururla olmakta idi. AKSEL Çocuk Psikiyatrisi alanında bir şeyler yapmak ve konuya ciddi bir yönelişli sahip çıkmak gerektiğini derslerinde Kürsü Kurullarında ve Üniversite ortamında belirtiyordu.

            Nitekim AKSEL hoca, Çocuk Psikiyatri konusunun Batıda çok yaygın olduğunu, içeriğinin multidisipliner özelliklerden oluştuğunu belirterek, Pediatri, Nöroloji, Adli Tıp, Hukuk Fakültesi Kriminoloji Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Psikoloji, Pedagoji ve Sosyoloji Bölümleri Hocaları ile yaptığı görüşmeler üzerine bir “BİR ÇOCUK PSİKİYATRİSİ ENSTİTÜSܔ tüzük taslağını hazırladı. Aksel’in bu önerisini ve taslağını inceleyen İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel kurulu (Profesörler kurulu) 10 Mart 1956 da Çocuk Psikiyatrisi Enstitüsünün kurulmasını kabul eti. Bunu izleyen günlerde  İstanbul Üniversitesi Senatosu da bu öneriyi görüşerek kabul etti ve böylece İstanbul Üniversitesi bünyesinde 1956 baharında ÇOCUK PSİKİYATRİSİ ENSTİTÜSÜ kurulmuş oldu.

             Çocuk Psikiyatrisi Enstitüsünün Amacı:

             “Çocuklarda görülen akıl hastalıkları ile zeka ve karakter özelliklerini tetkik ve bunlarda görülecek bozuklukları önlemek, cemiyete adaptasyon aykırılıklarını gidermek hususunda çalışmalarda bulunmak, poliklinikler açmak, bilimsel yayınlarda bulunmak, konferanslarla halkı aydınlatmak, gerektiğinde hasta çocukların aileleri ile işbirliği yapmak, okullarla ilişki kurmak ve bu konularda yayınlarda bulunmaktır” şeklinde belirtilmişti.

            Enstitünün yönetimi Fakültelerin ilgili öğretim üyelerinden oluşan bir Genel Kurul ve bu Kurulun seçtiği Yönetim Kurulu ve Enstitü Müdüründen ibaretti.

           Genel kurul Üyeleri:

             İstanbul Tıp Fakültesinden

             Psikiyatri Kliniğinden

             Ord. Prof. Dr. İhsan Şükrü Aksel

             Doç. Dr. Kazım Dağyolu

             Doç. Dr. Rıdvan Cebiroğlu

             Uzm. Dr. Velhan Beygo-Özbek

                Nöroloji Kliniğinden

             Prof. Dr. Necmettin Polvan

             Doç. Dr. Kemal Tükel

   Pediatri Kliniğinden

             Prof. Dr. Sezai Bedrettin Tümay

            Doç. Dr. Metine Bilger

            Doç. Dr. Cihat Tahsin Gürson

            Adli Tıp Kürsüsünden

            Prof. Dr. Hikmet Yalgın

            Hukuk Fakültesinden

            Prof. Dr. Sulhi Dönmezer

            Prof. Dr. Naci Şensoy

  Edebiyat Fakültesinden

            Prof.Dr. Mümtaz Tahran

            Prof. Dr. W.Miles

  Doç. Dr. Nezahat Arkun

           Doç. Dr. Nurettin Şazi Kösemihal

 

            Genel Kurul ilk toplantısını, Çapada Psikiyatri Kliniğin kütüphanesinde yaptı. Ensitü Müdürlüğüne, Psikaytri Kliniği direktörü Ord. Prof. Dr. İhsan Şükrü Aksel; Yönetim Kurulan da Prof. Dr. Sulhi Dönmezer, Prof. Dr. Sezai Bedrettin Tümay ve Doç. Dr. Nezahat  Arkun seçildi. Araç, gereç, çalışma yöntemleri ve personel konuları üzerinde görüşmeler yapılarak faaliyet programı taslağı hazırlanması kararlaştırıldı. Bu arada Edebiyat Fakültesi Tecrübi psikoloji hocası olan Prof. Dr. W.Miles, Enstitünün adındaki “Psikiyatri” sözcüğü yerine “Çocuk Gelişim ve rehberliği “ gibi deyimler konmasının uygun olacağını, A.B.D. de Psikiyatri sözcüğünün çocuklar için kullanılmasının olumsuz etkileri bulunduğunu belirtti. Prof. Dr. Mümtaz Tahran ve Doç. Dr. Rıdvan Cebiroğlu “Çocuk Psikiyatrisi” ve “Çocuk Psikologu” yetiştirdikten sonra faaliyete geçirilmesini önerdiler.

            AKSEL ise, bütün batı da Çocuk Psikiyatrisi adının çok yaygın olduğunu, bu ismin kullanılmasının sakınca taşımadığını, uzman yetiştirilmesini beklemenin ise zaman kaybı olacağı görüşünü savundu.

            Çocuk Psikiyatrisi alanında o güne kadar organize bir faaliyet olmamakla beraber, mental retardasyon vakaları derslere konu olmakta, ders kitaplarında yer almakta idi.

            Ord. Prof. Dr. Mahzar Osman Uzman’ın ders kitaplarında zeka geriliklerine geniş yer ayrılmış  ve bol örnekler sunulmuştu. Bakırköy Akıl ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde 1934 yılından beri “Geri Zekalılar” koğuşu, müstakil bir ünite olarak vardı. Buraya  ağır mental retardeler ve ciddi davranış bozuklukları olan veya nörolojik komplikasyonu bulunan zeka geriliği vakaları  yatırılırdı. Bu koğuş bir anlamda depo niteliği taşırdı.

            Diğer taraftan uyum ve davranış bozukluğu gösteren bazı çocuk vakalarına da Psikiyatırlar ve Psikiyatri Poliklinikleri, başvuru üzerine müdahale ederlerdi. Esasen halkta böyle bir konu (Çocuk Psikiyatrisi) olduğuna dair bir bilgi birikim ve dolayısıyla ciddi bir talep de yoktu. Diğer branşlardaki hekimlerin de büyük bir kısmı Çocuk Psikyatrisini zeka geriliği konusu ile eş tutuyordu. Geçmişte kalmış bu günlere ait ciddi bir kayıt veya arşiv Çapada mevcut değildi.

            Bütün bunlara rağmen, Psikiyatri Kliniği tek tük getirilen Çocuk Psikiyatrisi vakalarına  (genellikle agresif  içerikli davranış bozuklukları veya tek tük ergenlik sorunları gösterenler) poliklinikte ve çoğu zamanda cilde yardım ediyordu.

            Enstitü kurulduktan sonra kısa zamanda, amacında belirtilen araştırma, yayın vb. bilimsel çalışmaları masa başında yapmanın yeterli ve mümkün olmadığı anlaşıldı. Çocuk Psikiyatrisi vakalarını görmek, muayene etmek, aileleri incelemek gibi bir sistematik faaliyete hemen geçmenin gerektiği sonucuna varıldı. Ve 1956 yılında Psikiyatri polikliniği kapsamında, vaka kabul edilmeğe başlandı. Enstitü Çocuk Psikiyatrisi kuruluş ve konusunun halka duyurmak için, gazetelere ilanlar vererek Çapa da çocuklara bakılabileceğini duyurmaya başladı. Bu arada 7-8 dakikalık 16 mm renkli bir propaganda filmi hazırlandı. Bu filmde, aile dinamiği bozuk bir aile içindeki dehşeti ve bu dehşeti korku ile yorganın altından izleyen 8-9 yaşlarındaki bir çocuğun korkularını ve daha sonraki aşamalarda agresif bir çocuğun camları kırışını içeren kısa fakat özlü-çarpıcı senaryo, aile bozukluğundan kaynağını alan davranış bozukluklarına ait etkili bir mesaj veriyordu. Bu kısa film AKSEL hocanın aileleri uyarma sahnesi ile son buluyordu. Bu filmin İstanbul’un seçkin sinemalarında (özellikle o günlerin en ünlü Beyoğlu-Melek sinemasında) film aralıklarında aylarca gösterildi.

            Bütün bu çabalara rağmen çocuk psikiyatrisi poliklinik faaliyetline yeterli ilgi pek gösterilmiyordu. “Benim çocuğum deli mi, benim çocuğum geri zekalı değil” diye bir çok aile bu faaliyete uzak kalmayı tercih ediyordu.

            6 Şubat 1957 de Psikiyatri Kliniği poliklinik katında iki odalık bir bölüme “İ.Ü.Çocuk Psikiyatri Enstitüsü” plakası asılarak Çapada poliklinik faaliyeti resmiyet kazandı. Oysa 1956 bahar aylarından beri bu poliklinik faaliyeti vardı. Uzm. Dr. Velhan Özbek çocuk vakalarına bakıyordu. Bu döneme ait 50 kadar vaka dosyası arşivlerde bulunmuştur. Ancak dosya çıkarılmadan bundan daha çok vaka görüldüğü ayrıca öğrenilmiştir.

            Enstitünün kuruluşu ile ileride bu alanda çalışmak üzere Doç. Dr. Rıdvan Cebiroğlu’nun görevlendirilmesi kararlaştırıldı. Nitekim Cebiroğlu 1957 Kasımında Çocuk Psikiyatrisi alanında çalışmalarda bulunmak üzere ABD’ne gönderildi. İki yıl ABD de kalan Cebiroğlu New York’ta Syracuse Üniversitesi’nde  klinik çalışmalara, bilimsel faaliyetlere ve mezuniyet sonrası kurslara katılıp gerekli sertifikaları alarak 1959 da yurda döndü ve Çocuk Psikiyatrisi Enstitüsünde görevine başladı. O sırada Uz. Dr. Velhan Özbek poliklinik faaliyetine devam ediyordu. Psikolog Yıldız Hanım ve Soyla Hizmet Hemşire Okulu  mezunu  olan Güner Boz (Bakan) da ekipte yerini almıştı.

            Bu poliklinik çalışmasın Cebiroğlu’nun başkanlığında ekip devam ederken, büyük psikiyatrisinden ekipler de rotasyon şeklinde katılıyorlardı. Dr. Velhan Özbek’in 1960’da Almanya’ya giderek ayrılmasından sonra, Psikiyatri Uzmanı Dr. Güner Eserova Çocuk Psikiyatrisinde devamlı eleman olarak katıldı. ABD de Çocuk Psikiyatrisi ve Psikiyatri uzmanlık çalışmaları yapmış olan Dr. Emel Aktan (Sümer) 1967 yılında yurda dönerek, Çapa’da uzmanlık sınavını vermiş ve Çocuk Psikiyatrisi Kliniğine girmiştir.

            Çocuk Psikiyatri Enstitüsü faaliyeti yanı sıra, 27 Mayıs devriminden sonra Üniversite ortamında gerçekleşen 147 ler olayı ile üniversiteden çıkarılan hocaların 1962’de haklarının iadesiyle Üniversiteye dönmeleri üzerine yapılan bir reorganizasyonla, Çapa’da Nöropsikiyatri Kliniği (Kürsüsü) kurulmuştu. Bunun içinde Psikiyatri, Nöroloji ve Nöroşirürji bölümleri vardı. Buna bir de Çocuk Psikiyatrisi bölümü eklendi. Bu bölüm (Seksiyon) başkanı Cebiroğlu idi. 1967 de ise İstanbul Üniversitesinin ikiye ayrılması ile (Çapa ve Cerrahpaşa) İ.Ü.Tıp Fakültesi ismi (Çapa için) kullanılmaya başlandı. Bu aşamada Nöro-Psikiyatri Kürsüsü de dörde ayrılarak, Psikiyatri, Nöroloji, Nöro-şirurji kürsüleri yanı sıra; 1968’de Çocuk Psikiyatrisi Kürsüsü müstakil olarak kurulmuş oldu. Bu kürsüde Başkan Prof. Dr. Rıdvan Cebiroğlu, Uzm. Dr. Emel Sümer, Psikolog Beyhan Solmaz, Sos.Hem. Güner Boz (Bakan) ve Veznedar Nebahat Vodna görevli idiler. 1968 Haziranında, Nöropsikiyatri Uzmanı Özgür Polvan ve 1971 yılında Nöropsikiyatri Uzmanı Dr. Ulviye Etaner de daha sonra kürsüye katıldılar. Bu arada, Kürsüde Uzman kadrosunda çalışmakta olan Dr. Emel Sümer Çocuk Psikiyatrisi Doçenti oldu (1971). Kısa süre sonra da Eylemli doçent olarak ataması yapıldı. Ancak birkaç ay içinde ailevi nedenlerle ABD’ye giderek bu görevden ayrıldı.

            Enstitünün kuruluşundan itibaren Fakültenin seminer ve ders programlarında Çocuk Psikiyatrisi konuları zaman zaman yer alıyordu. Esasen Çocuk Psikiyatrisi faaliyeti Enstitü adı altında olmakla beraber fakültenin ve Psikiyatri kliniğinin bünyesinde sürüyordu. 1957-1962 yılları arasında 75 kadar bilimsel inceleme ve çalışma yapılmıştı. Bunların bir kısmı okul ve evlerde saha çalışması şeklinde idi. Ancak 192’de Çocuk Psikiyatrisi, Nöro-Psikiyatri kürsüsünün bir seksiyonu olduktan sonra, konularıyla ders ve seminer programlarında az da olsa resmen yer almaya başladı. 1968’de Çocuk Psikiyatrisi Kürsüsü’nün bağımsız bir kürsü olarak faaliyete geçişi ile kendi ders, eğitim ve seminer programlarını uygulamaya başladı. 1972 yılından itibaren de Fakültenin öğrenci ders programında 1 aylık staj süresinin bir dilimini Nöroşirurji Kürsüsü ile bölüşerek eğitimde yerini aldı. Öğrenci ders sınavı da birlikte yapılmakta idi. Bu teorik derslere, polikliniklerden uygun vakalar getiriliyor ve öğrencilere takdim ediliyordu. Ancak YÖK yasasının çıkması ile 1982  de Çocuk Psikiyatrisi Kürsüsü bağımsızlığını kaybediyor ve Psikiyatri Anabilim Dalının, bir Bilim Dalı oluyordu.

            1968’de Çocuk Psikiyatrisi kürsüsünün kuruluşu ile tıpta uzmanlık alanının ne olacağı konusu da somut olarak gündeme geldi. ABD ve Avrupa ülkelerinde de bu konuda beraberlik yoktu. Bazı üniversitelerde Psikiyatrinin bir üst ihtisası, bazı ülkelerde de Pediatrinin ve hatta Nörolojinin bir üst ihtisası olarak veriliyordu. Fakülte öğrenim programlarında da benzeri farklılıklar vardı. Çocuk Psikiyatrisi, Psikiyatri kliniği içinde veya Pediatri veya Nöroloji içinde idi. Pek azı müstakil bir Çocuk Psikiyatrisi kimliği taşıyordu. Türkiye’de bu nasıl olmamış idi. Çapa, diğer Üniversitelerdeki Çocuk Psikiyatrisi birimlerinden de farklı idi, müstakil kürsü olmuştu.

      BURAYA KADAR YAZILAN BÖLÜM DEĞERLİ HOCAMIZ PROF DR KAYIHAN AYDOĞMUŞ'UN KİTABINDAN ALINMIŞTIR.

1991 yılında ayrı bir anabilimdalı olan İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Pskiyatrisi Bilimdalı yetiştirdiği uzman ve öğretim üyeleri ile ülkemizde bu alanda ciddi katkılarına devam etmektedir.

Anabilimdalında günümüze kadar görev yapan bölüm başkanları:

1-Ord Prof Dr İhsan Şükrü Aksel

2-Prof Dr Rıdvam Cebiroğlu

3-Prof Dr Kayıhan Aydoğmuş

4-Prof Dr Özgür Polvan

5-Prof Dr Ümran Dilara Tüzün

6-Prof Dr Ülkü Göktürk

7-Prof Dr Nahit Motavallı Mukaddes (halen)

Anabilimdalında günümüze kadar yetişen çocuk psikiyatrisi uzmanları:

Prof Dr Emel Sümer

Prof Dr Ulviye Etaner

Prof Dr Ülkü Göktürk

Prof Dr Ümran Tüzün

Prof Dr Nahit Motavallı Mukaddes

Prof Dr Meral Berkem

Yard Doç Dr Işık Görker

Uzm Dr Leyla Alkaş

Uzm Dr Mazlum Çöpur

Uzm Dr Yusuf Kaytancı

Prof Dr Mücahit Öztürk

Doç Dr Salih Zoroğlu

Doç Dr Türkay Demir

Doç Dr Behiye Alyanak

Uzm Dr Asya Armağan

Uzm Dr Şeyma Saraç

Uzm Dr Meltem Kora

Uzm Dr Sumru Bilge

Uzm Dr Nimet Kaynak

Doç Dr Osman Abalı

Uzm Dr Kaan Gürkan

Uzm Dr Gökçe Sözen Küçükuyazıcı

Uzm Dr Saltuk Dönmez

Uzm Dr Zerrin Topçu

Uzm Dr Timur Şevketoğlu

Uzm Dr Humen Elmi

Uzm Dr Gözde Luş

Uzm Dr Dilek Güntepe

Uzm Dr Sabri Hergüner

Uzm Dr Canan Tanıdır

Uzm Dr Işılay Altıntaş